Ferdinand Grapperhaus is hoogleraar Europees arbeidsrecht, Kroonlid van de Sociaal Economische Raad, Partner bij Allen & Overy, vader van vier, voetballiefhebber, ...

Lees meer

Gepost op 02 mei 2016

Doden herdenken

In 1970 kregen we op school een lelijke witte mok met in blauwe modieuze letters het opschrift ‘25 jaar bevrijding’. Er was die dag een groot feest met allerlei spellen en veel gedoe, staat mij bij. Ik vond het niks. Een bevrijding moet je misschien hebben meegemaakt om hem nog eens opnieuw te kunnen vieren. Ik ging wel altijd met mijn ouders naar de Waalsdorpervlakte bij Den Haag, en later met mijn gezin naar de Beethovenstraat in Amsterdam om de doden te herdenken.

De dodenherdenking betreft volgens het Comité 4 en 5 mei alle burgers en militairen die in ons Koninkrijk of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Dodenherdenking is voor alle in oorlogssituaties of bij vredesoperaties omgekomenen en oorlogsslachtoffers sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.

Ik vind dat te veelomvattend. Voor mij persoonlijk gaat ieder jaar de meeste aandacht en overweging naar de slachtoffers van de Holocaust.

De Holocaust is niet louter terug te voeren op de willekeur van een psychopatisch regime. Het is evengoed een confrontatie met het gegeven dat onze ratio en ons fatsoen op zeker moment overstemd worden door opportunisme en angst.

Eind 1933 werd William Dodd ambassadeur van de Verenigde Staten in Berlijn. Dodd was een wat wereldvreemde hoogleraar geschiedenis, die de baan kreeg als dank voor bewezen diensten voor de Democraten. Zijn belangrijkste opdracht van de Amerikaanse regering was om de vele miljarden aan Amerikaanse leningen aan Duitsland betaald te krijgen: vooral aanpappen met het nieuwe regime, want met die Nazi’s was vast beter zaken te doen dan met de Weimar-socialisten.

Maar Hitler c.s. hielden de ambassadeur en zijn landgenoten aan het lijntje. Erik Larson beschrijft in In the garden of beasts hoe akelig opportunistisch de Amerikanen, maar ook de Engelsen en Fransen in die eerste Hitler-jaren waren, ieder om eigen redenen.

Gaandeweg kwam Dodd erachter dat het nieuwe regime een verzameling levensgevaarlijke misdadigers was, en begon dat ook terug te rapporteren. Dat werd hem door hoge ambtenaren bij het State Department niet in dank afgenomen. Terugbetalingen regelen, daar was Dodd voor aangesteld. Zijn rapporten verdwenen in de prullenbak en de regering-Roosevelt doorzag mede daardoor te laat de ware, duivelse inslag van de Nazi’s.

Het doet niet af aan het feit dat we aan vooral Amerikanen, Canadezen, Russen en Engelsen onze vrijheid danken. Die vrijheid vier ik elke dag, maar eens per jaar gedenk ik de soldaten die daarvoor sneuvelden en alle onschuldigen die tot aan die bevrijding werden vermoord.

Inderdaad, dat klinkt zwaar, maar is wat mij betreft voldoende reden voor een dodenherdenking.